Kunst og design - Norge 1980-90
 
 

[Historie] [Norsk] [Kunst og design] [Musikk] [Oppgåver] [Elevarbeid]

NORSK BILETKUNST FRÅ 1980-90

Utviklinga på 80-talet var prega av eit fabulerande mangfald i måleriet. Inspirert av det postmoderne blomstra ekspressive, surrealistiske, fotorealistiske og andre retningar om kvarandre. Måleriet stod sentralt, men fotografi, video, installasjon fekk ein meir synleg posisjon i biletkunsten fram mot 90-talet.

Klikk på bilete for ein større versjon av Jakob Weidemann!

Jakob Weidemann framfor sine bilete

Utgivelse Valentins Dag, 2000 - frimerke av Therese Nordtvedt!

Therese Nordtvedt har teikna frimerke

STIKKORD:
  • Jakob Weidemann
  • Inger Sitter
  • Jan Groth
  • Therese Nordtvedt
  • Olav Christopher Jensen
  • Ida Lorentzen
  • Per Inge Bjørlo
  • Samisk kunst
  • Fotografi
  • Videokunst
  • Musikkvideo
  • Skulptur
  • Arkitektur
  • Design
  • Norske motedesignarar
  • Smykkekunst
  • Tekstilkunst
  • Jakob Weidemann (1923–2002)
    Kunstnaren var gjennom si lange karriere innom fleire retningar, mellom anna ekspresjonisme, surrealisme og kubisme. Men for det store publikum er han blitt kjent og kjær gjennom sine abstrakte ”naturbilete”. ”Hestehov i snø” måla han i 1987.

    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av Inger Sitter!Inger Sitter
    I 1981 vart Sitter utnemnt til professor ved Statens kunstakademi i Oslo, og ho vart dermed den første kvinna som fekk eit slikt embete ved høgskulen. Inger Sitter sine måleri har ofte fått merkelappen naturabstraksjonar, abstrakte bilete der naturinntrykka spelar ei sentral rolle, enten det er svaberg, landskapsformasjonar eller lyset.

    Fordelen ved å arbeide abstrakt er at du kan overføre dramatiske hendingar til lerretet, sa kunstnaren då ho viste fram biletet 11. september. Biletet er med i ei utstilling i Oslo som varer til 23. mars 2003. Hauger Kunstmuseum i Tønsberg har fått ei samling på 60 bilete av kunstnaren.

    - Intervju med Inger Sitter!

    Inger Sitter sin grafikk!


    Jan Groth er ein av sin generasjons fremste biletkunstnarar. Han er representert i museum og samlingar verda over og har vore aktiv på utstillingsfronten i over 40 år. Gjennombrotet kom med utstillinga i Guggenheim-museet i New York i 1986. I den seinare tid har han vore aktiv på utstillingsfronten i Norge. Han ville tilbake til røtene etter å ha budd mange år i Danmark og USA.

    Therese Nordtvedt
    Sidan debuten på haustutstillinga i 1975 har Therese Nordtvedt arbeidd som målar og grafikar med menneskeskildringar, andlet og auge som sentrale motiv. Ho har hatt meir enn 35 utstillingar i inn og utland, gitt ut bok og illustrert frimerke. Kunsten hennar er innkjøpt av museet for samtidskunst og fleire andre kunstinstitusjonar i Norge.

    Utgivelse Valentins Dag, 2000 - frimerke av Therese Nordtvedt!


    Olav Christopher Jensen
    Jensen er eit eksempel på ein kunstnar som har veksla mellom ulike målemåtar. Han har fått mykje merksemd internasjonalt. Tidleg på 80-talet jobba han figurativt, men begynte å måle abstrakt. Sjå biletet ”Fra ingensteds” (1984). I dag er arbeida abstrakte og monumentale. I 1992 overtok han eit professorat ved akademiet i Hamburg.

    Ida Lorentzen
    Mange bilete av Lorentzen har rom som motiv. Det kan vere ei oppstilling av møbler frå atelieret eller veggar i eit tomt rom. Perspektivet er manipulert og det gir spenning og romkjensle i bileta. Biletet ”Rondo” (1983) som er innkjøpt av museet for samtidskunst, er eit døme på akkurat det
    .
    Klikk på biletet for å sjå ein større versjon!


    Per Inge Bjørlo
    Bjørlo arbeider med fleire media, måleri, teikning, grafikk, skulptur og installasjon. Han er mest kjend for installasjonane sine. Han har laga ei rekkje installasjonar som han har kalla Indre rom. Det første vart laga i 1984 til Henie-Onstad-senteret. Seinare har han jobba mykje med fabrikklaga stålformer som den amerikanske minimalisten Donald Judd
    .
    Klikk på bilete for større versjon!

    Iver Jåks, samisk kunstnar - klikk for større bilete!Samisk kunst
    Iver Jåks har jobba med installasjonar, skulpturar og andre kunstverk med moderne uttrykk. I samband med hans 70-års dag i 2002 vart det gitt ut eit festskrift til Iver Jåks. Samtidig opna Nordnorsk Kunstmuseum eiga utstilling med arbeid av kunstnaren.

    Nils-Aslak Valkepää har norsk mor og svensk far. Sjølv har han finsk statsborgarskap og representerer det samiske kulturområdet. Som kunstnar ønskjer han å føre vidare den samiske tradisjonen ved å kombinere fleire kunstartar, både bilete, tekst og musikk.

    Nils Gaup fekk Oscar-nominasjon for beste utanlandske film. (Sjå neste periode)

    Fotografi
    Morten Krogvold jobba i fleire år med å lage portrett av ei rekkje kjende kunstnarar og kulturpersonar frå vår samtid. Kunstfotografen skil mellom eit augneblinksbilete og eit portrett. Eit augneblinksbilete fortel korleis ein person ser ut, medan eit portrett skal avsløre meir enn utsjåande.
    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av dette fotografiet frå 2000!


    Fotografi er blitt eit av dei viktigaste uttrykksmidla i samtidskunsten og fleire fotografar lagar data- og multimediebaserte uttrykk med utgangspunkt i fotografi, til dømes Vibeke Tandberg. Andre kjende kunstfotografar er Tom Sandberg, Dag Alveng, Per Berntsen, Line Wælgaard og Per Maning.

    Videokunst
    Videokunst er kunst på same måte som anna biletkunst er det. Den kan vere uforståeleg, slitsam, kjedeleg, og provoserande. Ofte seier den alt, nokre gongar ingenting. Det kan vere eit pust, eit minne, ei kjensle, ein smak. Ein ting er sikkert, videokunst kan vere alt og ikkje treng det å vere sant heller.

    ”Portrett” av Per Maning er ein video av ei hand som teiknar.

    Kjartan Slettemark har brukt video som ein del av sitt kunstnariske uttrykk.  Marianne Heske har jobba med video i kombinasjon med data. Ho viser norske motiv, isbrear, snaue fjelltoppar eller dramatiske stadar der det har gått ras. I 1980 gjennomførte Heske prosjektet Gjerdeløa. På biennalen i Sao Paulo i 1996 deltok Heske med installasjonen ”Ice Towers”. Ho blir rekna som konseptkunstnar.

    Vibeke Tandberg er ein kunstnar som bruker nettet.
    - Nettkunst.no
    - Kunstnett om nettkunst
    - Nettkunstnere
    - Nettutstillinger
    - En brukerguide til nettkunst

    Musikkvideo
    I utlandet arbeider mange kunstnarar berre med video. Fleire av musikkvideoane som er blitt laga med popgrupper er innkjøpt av museum med moderne kunst. Museum of Modern Art i New York har video med grupper som Pink Floyd og artistar som Peter Gabriel og David Bryne.

    I videoen ”Take on me” med a-ha er teikningar kombinerte med vanleg filmopptak. Resultatet blir eit skifte mellom draum og røyndom.

     Sjå m.a.videoen “Take on me” på MTV sine websider!

    Skulptur
    Gitte Dæhlin er både teiknar og skulptør. Ho lagar bilete av menneske og bruker mange ulike materiale i arbeida sine. Ein gong då ho budde i Mexico, fekk ho besøk av ein slange. Han vart slått i hel og kunstnaren tok vare på skinnet, som ho seinare brukte i arbeid med skulptur.

    Utanfor Karasjok vidaregåande skole står Runebommehammaren av Iver Jåks.
    Odd Tandberg er bilethoggar og blei inspirert av popkunsten til å ta i bruk nye materiale. Skulpturen ”Livskraft” ved rådhuset i Ås kommune utførte kunstnaren på 80-talet.

    Arkitektur
    Postmodernismen kom som ein reaksjon på modernismen. Heilt fram til 1970-åra var modernismen den rådande haldninga og tenkjemåten i kunstlivet. Då kom kritikken, innafor både filosofi, litteratur, kunst og arkitektur. Det postmoderne gir rom for ein friare kreativitet.
    Postmodernismen i arkitekturen har vore gjennom fleire fasar.

    Robert Venturi
    Klikk på bilete for ein større versjon av Robert Venturi!Robert Venturi sine tankar påverka postmodernismen i Norge på 80-talet. Han ønska at kjende historiske former igjen skulle bli ein del av arkitekturen. Arkitektoniske element som egyptiske pyramideformer, greske søyler og romerske bogar vart moderne. Fasadar med eit hav av unødvendige effektar og detaljar førde til mykje kritikk. Mange arkitektar søkte seg vekk frå stilen sin svulstige og overflødige uttrykk.

    Snøhetta
    Snøhetta er eit arkitektfirma som vann UNESCO sin internasjonale arkitektkonkurranse om det nye biblioteket i Alexandria i Egypt 1989. I oldtida var biblioteket i Alexandria kjend over heile ”verda”, som då var romarriket. Det nye biblioteket stod ferdig i 2003 som eit nytt verdsberømt prosjekt.

    Klikk på bilete for å sjå masse flotte foto frå denne praktbygninga i Egypt!

    Biblioteket i Alexandria - Snøhetta sitt prosjekt

    Klikk på bilete for å sjå masse flotte foto frå den nye operaen som skal byggjast i Oslo!

    Den nye operaen i Oslo - Snøhetta sitt prosjekt

    Design
    På same måte som i arkitekturen er tendensen i kunsthandverket og kunstindustrien å søke tilbake til fortida, for å kombinere moderne element med eit historisk formspråk. Å vidareutvikle gamle solide handverk var truleg ein viktig faktor. Som ei oppsummering lanserte Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum uttrykket neo-tradisjon i ei utstilling på 80-talet. Uttrykket inneheld like mykje eit stilmangfald med både moderne, folkloristiske og etniske element.

    Liv Mildrid Gjernes søkte tilbake til heimlege tradisjonar og let seg inspirere av norsk folkekunst. Ho laga kister og skap i moderne friske uttrykk.

    Einebustad for fri fantasi - klikk for å sjå større versjon!


    Glaskunstnarane Karen Klim og Ulla Marie Brantenberg henta inspirasjon frå nyare europeiske stilartar. Dei laga glas som assosierar til blomster og ville vekstar. Med sitt langstrakte og slyngande preg minner dei om jugendstilens elegante glas.

    Smykkekunstnar Tone Vigeland utvikla ein teknikk der smykka vart bygd opp av eit utal små metalledd. Nesten på same måte som smykke frå mellomalderen.

    Keramikar Arne Åse bruker meir eksotiske kjelder som inspirasjon i arbeidet. Han jobbar med porselen og lagar lauvtynne, ofte stiliserte skåler og fat som gir assosiasjonar til japansk kunst.

    Torstein Nilsen sin stol ”Totempel” viser etnisk påverknad. Piler og raude kuler minner om formspråket i ein indiansk fjørpryd. Stolen blir laga på Sunnmøre av Møremøbler/Fora Form i Ørsta.

    Grafisk design
    Ei yrkesgruppe som mellom anna jobbar med reklame, blir kalla grafisk designarar. Hittil har
    dei først og fremst laga reklamemateriell som trykte bokstavar i plakatar og aviser, men no spelar også skjermgrafikk ei stor rolle. Skjermgrafikk er utforming av tekst og bilete på reklameinnslaga i TV og på Internett.

    Audiovisuell design
    Audiovisuell design, som har med både lyd og bilete å gjere, kan berre brukast i eit audiovisuelt medium som fjernsyn og film, til dømes i NRK.

    Norske motedesignarar
    Per Spook
    Per Spook er ein av dei mest framståande moteskaparane våre. Han skapte eit nordisk uttrykk i kleda han laga. Med motehus i Paris og filialar i Tokyo og New York fekk han vist fram klede med enkel og ofte sporty form. Kundane hans såg dei i samanheng med ein norsk livsstil. Det vekte stor oppsikt i 1980-åra då alle modellane hans kom kledde i lusekofter som han sjølv hadde designa. Eller då landslaget i langrenn stilte opp som modellar.
    Motehuset i Paris vart nedlagt i 1994. I dag jobbar Spook innafor fleire designområde. Les meir om Spook i førre periode.

    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av Ellinor Flor sin hatt!Ellinor Flor er mellom anna kjent for å ha laga drakter og andre klessplagg med inspirasjon frå norsk folkekunst. Men ho har også andre uttrykksformer. Visste du at ho lagar hattar? Fleire av hattane er kjøpt inn av Kunstindustrimuseet i Oslo. Hattane er nesten som skulpturar, dei fortel ei historie. Designaren sjølv seier at ho vil hattane skal vere meir enn ein nyttig ting til resten av klesdrakta. Ho prøver å lage ei forteljing eller gi andlet til ein draum når ho komponerar formelementa saman til ein hatt.

    Solveig Hisdal er designar, og har utmerka seg ved å la seg inspirere av gamle tradisjonar og handverk i kombinasjon med ny design. I 2001 fekk ho Norsk design si høgaste utmerking, Jakob-prisen. Juryen si grunngjeving var at Hisdal ikkje berre evner å skape eventyrlege klede, men at ho også har medverka til å skape eit industrieventyr på norsk grunn. Bedrifta Oleanna vart stifta i 1993 og har 50 tilsette.

    Pia Myrvold arbeider utradisjonelt. Ho har brukte plastposar frå det verdskjende museet Louvre i Paris til å lage ein kjole ho kalla Louvre-kjolen. Kjolen var neppe slitesterk, men ein del av ein kolleksjon vist som performance. Det vil seie at kunstverket vert presentert som ei framsyning, oftast med musikk, video, scenografi og sminke til kleda.

    Smykkekunst

  • Liv Blåvarp lagar smykke av tre.
  • Tone Vigeland er utdanna sølvsmed. Ho er kjend for å skape store og enkle smykke, som strålar ut kraft, styrke og magi.
  • Inger Marie Berg lagar smykke av sølv, plast og børste. Ho blander harde og mjuke materiale.
  • Sigurd Brogner tenkjer ikkje tradisjonelt når han lagar smykke. Dei er ofte prega av humor og kanskje passar dei best i eit kunstgalleri.
  • Tekstilkunst
    Irene Myran høyrer til den generasjonen som er blitt kalla ”kunsthandverkarar av 1974”. Kvinnelege kunstnarar skapte sine eigne verkstadar. Med kvinnerørsla i ryggen våga dei å satse på nye samarbeidsformer i yrkeslivet. Myran jobbar med stofftrykk og er mest kjend for sine tigermotiv.
    Klikk på bilete for å kome til websida til Sissel Calmeyer!


    Sissel Calmeyers sine arbeid har utvikla seg frå fargesprakande biletvevar på 70-talet til ein meir sparsam palett med berre raudt, svart og bleik kvitt på 80-talet. Så kom utklippsserien i kvite nyansar.

    Sidsel Colbiørnsen er biletvevkunstnar. Ho er gift med målaren Ørnulf Opdahl og dei bur på Godøy ved Ålesund. Ho har hatt fleire offentlege oppdrag. Colbiørnsen stillte ut biletvevar i Galleri Haaken i Oslo hausten 2002. Veggplassen delte ho med ektemannen.

    Kyrkjetekstil
    Det kan vere utsmykking av kyrkjerom, altertavle, bispekåpe eller liturgiske klede som blir brukt under gudsteneste. Fleire kjende kunstnarar arbeider innafor dette feltet.

    Borgny Farstad Svalastog er frå Lillehammer. Sidan 1986 har ho laga kyrkjetekstil til eit tjuetals kyrkjer. Ho har også hatt fleire store utsmykkingsoppdrag til kyrkjerom. For kort tid sidan kom det ut ei bok om Svalastog sin kunst, ”Mellom fylde og tomhet”, ei nydeleg bok skrive av Gunnar Danbolt.

    Astri Ræstad Synnes er tekstilkunstnar og har delteke på gruppeutstillingar med kyrkjetekstil.

    Solveig Skeie Vinnes var tekstilkunstnar med hovudvekt på kyrkjetekstil. Sidan 1983 laga ho ei rekkje ulike kyrkjetekstilar til prestar og kyrkjer og ho deltok på utstillingar. Vinnes fekk Sunniva-stipend frå Kirke-, undervisnings- og forskningsdepartementet, for å fremme kunnskap om kyrkjetekstil i Den norske kyrkje, mellom anna som fagleg ansvarleg for eit nordisk seminar og utstillingar i Erkebispekården i Trondheim. I denne samanhengen var ho redaktør for boka ”– og du skal lage hellige klær” i 1998. Solveig Vinnes var ei kunnskapsrik kvinne som døydde så altfor tidleg, hausten 2002.

    [Same periode Verda]

    Google

    [Startside] [Arbeidsmåte] [Læreplanar] [Perioder] [Lenker]

    Temaweb er ein netteneste frå PILOT, Møre og Romsdal
    Redaktør:
    Åshild Støbakk (Godøy skule - www.godoy.no)
    Webmaster: Svein Frøystad Oppdatert: 23.01.04