Historie - Norge 1990-2000
 
 

[Historie] [Norsk] [Kunst og design] [Musikk] [Oppgåver] [Elevarbeid]

HOVUDMOMENT FRÅ PERIODA:

”Scandinavian Star” i brann.
Natt til 7.april 1990 vart passasjerferja ”Scandinavian Star” herja av brann på veg frå Oslo til Fredrikshavn i Danmark. 159 menneske omkom.

Miss Mona
15. april 1990 vart 19-årige Mona Grudt frå Stjørdal kåra til Miss Universe i Los Angeles.

Krise i norske bankar.
Bakrusen etter ”jappetida” innhentar norske bankar med full tyngde først i 1990-åra. Hausten 1991 overtar staten forretningsbankane Kreditkassen og Fokus Bank.

STIKKORD:
  • Scandinavien Star i brann
  • Miss Mona
  • Krise i norske bankar
  • Kong Olav døyr
  • Nyttårsorkanen 1992
  • TV-2
  • Rosemarie Køhn
  • Drapsforsøk på forlagssjef
  • OL på Lillehammer 1994
  • EU-nei
  • Flaumen i 1995
  • Sport på 90-talet
  • Flyulukka i 1996
  • Trondheim 1000 år
  • Gro blir sjef i WHO
  • Røkke-eventyret
  • Orderudsaken
  • Sleipner-ulukka i 1999
  • Kong Olav døydde.
    Klikk på bilete for ein større versjon av kong Olav!Seint om kvelden 17.januar 1991 døydde kong Olav 5. etter 33 år som Noregs konge. Nokre timar seinare blei det tent eit lys på Slottsplassen. Det blei starten på ein sorgmanifestasjon Noreg aldri har sett maken til. Kong Olav hadde vore sjuk sidan våren 1990. Hjarte problem sendte han på sjukehus, og seinare fekk han også hjerneblødning. Tilstanden var alvorleg, men forbausande nok kom han seg igjen.

    Men same dagen som Golfkrigen braut ut, vart kongen sjuk. Han somna stille inn på Kongsseteren klokka 22.20. Alt same kvelden heldt kong Harald minneord over far sin i radio og fjernsyn. Kong Olav vart stedt til kvile ved sidan av kona si i Det kongelege mausoleum på Akershus festning 30.januar.

    Kong Harald og dronning Sonja vart signa i Nidarosdomen av biskop Finn Wagle 23.juni 1991.
    Signingen i Nidarosdomen 1991 - klikk på bilete for større versjon!

    - Sjå biletserie frå signinga!
    - Lyd og bilete frå kongefamilien si nyare historie

    Nyttårsorkanen på Vestlandet.
    ”Nyttårsorkanen” på Vestlandet 1. januar 1992 råka heile landsdelen på ein svært brutal måte. Skip forliste, hus bles av grunnmurane og tre knekte saman som fyrstikker. Dei hardaste vindkasta vart målt til 223 kilometer i timen i Smøla kommune. Skadane etter ”nyttårsorkanen” kom på over ein milliard kroner.

    TV2 sendingar frå Bergen.
    5.september 1992 er TV2 på norske skjermar for første gong. Den nye riksdekkande TV-kanalen er reklamefinansiert og fikk konsesjon i november året før

    Partnerskapslov for homofile i 1993

    Rosemarie Køhn blir første kvinnelege biskop.
    Som første kvinne i Norden vart Rosemarie Køhn utnemt til biskop i 1993. 32 år tidlegare ordinerte ein forgjengar i Hamar bispedømme, Kristian Scheldrup, Ingrid Bjerkås til den første kvinnelege presten i landet.
    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av Rosemarie Køhn!


    Drapsforsøk på forlagssjef.
    Om morgonen 11.oktober 1993 vart forlagssjef William Nygaard i Aschehoug skoten utanfor heimen sin i Dagaliveien i Oslo då han skulle forlate huset sitt for å reise til kontoret i sentrum. Den mest nærliggande forklaringa på drapsforsøket var at Aschehoug Forlag ga ut boka ”Sataniske vers” av den britiske forfattaren Salman Rushdie i 1989. Med denne utgivinga kom Nygaard med på dei iranske ayatollaane sin dødsliste. William Nygaard var  sjølv ikkje i tvil om at Iran sto bak attentatet. I 1989 sendte leiaren i Iran, ayatolla Khomeini, ut ein Fatwa, dvs. eit pålegg til muslimar over heile verda om å drepe forfattaren Salman Rushdie. Grunnen var utgivinga av boka ”Sataniske vers”.

    OL på Lillehammer 1994
    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av OL-kongen J.O. Koss!
    Dei 17.olympiske leikane på Lillehammer vart ein kjempesuksess – ikkje berre fordi dei norske utøvarane sørga for tidenes gullrush, men også fordi arrangementet gikk føre seg utan problem. Då president Juan Antonio Samaranch i Den internasjonale olympiske komite skulle oppsummere leikane i talen sin under avslutningssermonien karakteriserte  han arrangementet som ”the best games ever”. Johann Olav Koss blir desse leikane sin konge. Tre gonger kan Koss klatre til topps på sigerspallen.

    Dagbladet si OL-historie

    EU-nei.
    28.november 1994 sa Noreg på nytt nei til å bli medlem i det europeiske fellesskapet. Dei tre andre søkarlanda; Austerrike, Finland og Sverige, sa alle ja til medlemskap i sine folkeavstemmingar.

    EØS-avtalen trer i kraft.
    Frå 1. januar 1994 vart Noreg ein del av EU sin indre marknad som følge av avtalen om Det europeiske økonomiske samarbeidsområdet, EØS. Her gjeld fri flyt av varar, tenester, kapital og arbeidskraft. Alle borgarane har lik rett til å ta arbeid, busetje seg og drive handel i heile området. Konkurranse skal skje på like vilkår.

    Den store flaumen på Austlandet i 1995.
    Vatnet steig faretruande, og i byrjinga av juni opplevde Aust-Noreg ein flaum som var den største sidan den dramatiske ”Storofsen” i juli 1789. Det hadde vore ein lang og kald vår, og det var kombinasjonen av mye nedbør og plutseleg varme med påfølgande snøsmelting som løyste ut flaumen. Med hjelp av iherdig innsats frå militære mannskap og frå Sivilforsvaret  - samt titusenar av frivillige – vart det ved hjelp av sandsekkar bygd flaumvern, og innsatsen gjorde at enorme verdiar kunne reddast. Men flaumen førte til materiell skader for over ein milliard kroner.
    Flaumen på topp 3. juni 1995 - klikk på bilete for større versjon!

     
    Sport på 90-talet.

    • Fotballjentene vann VM i 1995
    • OL- gull til Rodal og Holmann i 1996. Noreg får to historiske olympiske meistrar under Dei 24. olympiske sommarleikane i Atlanta. Padlaren Knut Holman vart vår beste utøvar i Atlanta. Vebjørn Rodal kaprar det første friidrettsgullet på 40 år.
    • Norges forballag til VM i 1998

    Webjørn Rodal tar OL-gull - klikk på bilete for større versjon!

    Største flyulykke på norsk jord.
    Eit russisk fly av typen Tupolev 154 styrta under innflyging til Svalbard Lufthamn om føremiddagen 29. august 1996. Alle dei 141 om bord omkom i den største flyulykka på norsk territorium nokon gong.

     Høyr ein pressetalsmann omtale ulukka på CNN

    Bilete av vrakrestar etter ulukka - klikk på bilete for større versjon!


    Trondheim 1000 år.
    Ifølge sagnet er Trondheim by grunnlagt av Olav Trygvason i 997, og i 1997 var det duka for ei gedigen feiring av 1000-årsdagen.

    Prøysenhuset vart opna.
    28.november 1997 opna dronning Sonja Prøysenhuset på Rudshøgda i Ringsaker. Prøysenhuset er eit nasjonalt kulturhus til ære for Alf Prøysen og inneheld utstillingar, teater, galleri, bibliotek, eventyrrom og Solvang kafe.

    Bilete av Prøysenhuset - klikk på bilete for å kome til www.proysenhuset.no


    Reform-97: Seksåringane inn i skolen.

    Oppdrettseventyret
    Oppdrett av laks og aure var på 30 år blitt ein av dei mest lønsomme eksportnæringane i Noreg. I slutten av 1990-åra er eksportverdien på over ti milliardar.

    Gro tilsett WHO i 1998.
    Klikk på bilete for ein større versjon!
    Gro Harlem Brundtland vart i januar 1998 nominert til stillinga som generaldirektør i Verdas Helseorganisasjon (WHO). Øvst på Brundtlaands si liste over arbeidsoppgåver står kampen mot malaria. Andre store oppgåver er innsatsen mor HIV og AIDS. Livsstilssjukdommane er også eit område den nye WHO-direktøren går laus på.

    Ny hovudflyplass på Gardermoen.
    8. oktober opna den nye hovudflyplassen på Gardermoen.

    Kjell Inge RøkkeRøkke-eventyret.
    I 1985 visste berre nokre få i Molde og i fiskerinæringa kven Kjell Inge Røkke var – no er han ein av den omstridte personane i landet. Røkke er truleg god for fleire milliardar kroner, og han er den dominerande eigaren i eit av landets største selskap, Aker RGI.

    Orderud-saka. Trippeldrapet i Sørumsand.
    Tre personar var funne skotne på Orderud gård 23.mai 1999. Berre ni dagar etter gravferda etter ektemannen blir Anne Orderud Paust funne skoten og drepen saman med foreldra sine Marie og Kristian Orderud. I kårstua på familiegarden Orderud på Sørumsand. Trippeldrapet får stor oppmerksamheit i mediene. Fire personar - nokre av dei med nær tilknyting til dei drepne – blir etter nokre vekers etterforsking sikta i saka.

    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon! Arve Beheim Karlsen-saka
    I april 1999 vart Arve Beheim Karlsen jaga over ei gangbru i Sogndal. Bak han kom to unge menn som i følgje tiltalen ropte ”drep han” - ”drep denne negeren”. Måndagen etter vart den indiskfødde 17-åringen funnen drukna i Sogndalselva.

    Sleipnerulykka i 1999
    Fredag kveld, 26. november, ble kystnoreg ramma av ei djupt tragisk ulykke da hurtigbåten Sleipner forliste med tap av menneskeliv. 

    Skodespelaren Per Aabel døydde 97 år gamal.

    Klikk på bilete for å sjå ein større versjon!

    [Same periode Verda]

    Google

    [Startside] [Arbeidsmåte] [Læreplanar] [Perioder] [Lenker]

    Temaweb er ein netteneste frå PILOT, Møre og Romsdal
    Redaktør:
    Åshild Støbakk (Godøy skule - www.godoy.no)
    Webmaster: Svein Frøystad Oppdatert: 28.01.04