Kunst og design - Norge under 1. verdskrig

[Historie] [Norsk] [Kunst og design] [Musikk] [Oppgåver] [Elevarbeid]

VIKTIGE HOVUDMOMENT FRÅ PERIODA:

Jubileumsutstillinga 1914
 Ni år etter unionsoppløysinga i 1905 feira Norge hundreårsjubileum for 1814. Det vart markert med ei jubileumsutstilling på Frogner i Oslo. Heile 216 byggverk vart sett opp for å gi plass til alle landets næringsvegar, landbruk, industri, handel og kunst. Hovudfasaden i kunsthallen var ei vakker Jugendbygning med fleire salar. Utstillinga opna 15. mai 1914.

Fleire kjende norske kunstnarar som Theodor Kittelsen, Harald Sohlberg og Gerhard Munthe deltok med separatutstillingar. Ludvig Karsten og Nikolai Astrup med Christian Krogh i spissen var også med i den offisielle utstillinga.

Karsten budde i Danmark då krigen braut ut. Han måla ei rekke landskapsbilete og hageinteriør i Gilleleje på Nord Sjælland. Men krigstrusselen gjorde at han og kona valte å flytte til Norge hausten 1914. Den vinteren måla han mange portrett innandørs.

“Gobelin”,
Ludvig Karsten;
1911

Ei gruppe leia av Erik Werenskiold, mellom andre Axel Revold, Jean Heiberg og Henrik Sørensen, arrangerte ei privat utstilling. Desse kunstnarane oppfatta seg sjølve som meir norske i målemåten og det kom som kritikk av den europeiske trenden i miljøet rundt Krogh.

“Henrik Sørensen”,
Jean Heiberg;
1909

Klikk på bilete for å sjå det Henrik Sørensen har måla i Oslo Rådhus!

"Arbeid. Administrasjon. Fest.", Oslo Rådhus
Henrik Sørensen

Begge gruppene presenterte eit moderne formspråk. Folk såg ikkje skilje mellom gruppene, men var opptekne av dei nye uttrykksmåtane. Aktbilete og kunstretningar som impresjonisme og ekspresjonisme var nytt, særleg for landsfolket. Ikkje alt vart like godt motteke. Ei vestlandsavis meinte at dei unge kunstnarane kunne verken teikne eller måle. Pressa i hovudstaden gav meir positiv omtale.

Det vart laga ein minnemynt, eit jubileumsfrimerke med bilete av Eidsvoll-forsamlinga og mange plakatar i samband med utstillinga. Orkesteret som stod for musikken var leigd inn frå Tyskland, men i august måtte musikkarane reise heim for å delta i fronten. Første verdskrig var i gong.

Skandinavia 1914 til 1918
Dei skandinaviske landa var nøytrale. Folket i Norge stod samla bak nøytralitetspolitikken, ingen ville inn i krigen. Men krigen kom til å by på store utfordringar og utsette samfunnet for alvorlege påkjenningar. Dei styrande måtte føre ein smidig balansepolitikk mellom dei krigande stormaktene. Dette fekk ringverknadar og påverka mellom anna byggeaktiviteten og den kunstnariske produksjon i perioden.
 
Per Krohg
Per Krohg deltok i ein norsk ambulanseteneste på ski på fransk side vinteren 1916. Biletet ”Granaten” er hans tolking av krigen. Ein vakker farleg blome ser ut til å eksplodere over små, ilande soldatar.

Far og son Krohg målar - klikk på bilete for å sjå større versjon!Krohg var norsk målar, han gjekk i lære hos faren Christian Krogh og Matisse. I målestil var Per Krohg i slekt både med impresjonismen og kubismen. Som impresjonist hadde han sansen for augneblinken ved eit motiv. Kubistane stryka hans formelle evne. Han lærte å forenkle og understreke eit motiv, og han hadde ein sprudlande fantasi full av overraskingar og innfall.

Produksjonen hans omfattar fleire monumentale verk i inn- og utland. 1932 fekk han i oppdrag å utsmykke ein vegg i Oslo elektrisitetsverk. Han laga ein freske (dvs. å måle rett på våt murvegg) ”Elektrisitetens velsigning” (1932). Biletet "Byen og omlandet" i Oslo Rådhus er nesten ei lærebok i samfunnskunnskap. Det fortel om samarbeid og framtidshåp. (Krogh opplevde å vere i fangeleir under andre verdskrig). I FN-bygningen i New York, i salen til Sikkerheitrådet, har han framstilt slagorda frå den Franske Revolusjon: Fridom, Likskap og Brorskap

Klikk på bilete for å sjå møterommet til FN sitt sikkerhetsråd, der Per Krohg har måla eit bilete!
Klikk her for å gå på ein virtuell rundtur i FN.bygninga!

"Dette er Sikkerhetsrådets møterom, tegnet av den norske arkitekten Arnstein Arneberg og gitt som en gave fra Norge. På veggen sees et stort maleri av Per Krohg, et bilde som symboliserer håpet om fred og frihet for alle i fremtiden." (sitat)

Gå på ein virtuell rundtur i Sikkerhetsrådets møterom, og sjå nærare på Krohg sitt bilete!

[Same periode Verda]

Google

[Startside] [Arbeidsmåte] [Læreplanar] [Perioder] [Lenker]

Temaweb er ein netteneste frå PILOT, Møre og Romsdal
Redaktør:
Åshild Støbakk - Webmaster: Svein Frøystad