Kunst og design - Verda under 2. verdskrig

[Historie] [Norsk] [Kunst og design] [Musikk] [Oppgåver] [Elevarbeid]

BILETKUNST I VERDA FRÅ 1940-45:
Andre verdskrig fekk mykje å seie for kunstutviklinga både under og etter krigen. Krigen braut ut i ein periode då fleire kunstnarar hadde emigrert til USA. Arbeidsforholda under fascistisk styre var uuthaldeleg for kunstnarar som var avhengig av den frie tanken. Men etter kvart engasjerte enkelte kunstnarar seg i propagandakunst.

"Ensartete Kunst" i München i 1937
Klikk på bilete for ein større versjon av Munch`s Skrik!
Ekspresjonisme er ei uttrykksform i biletkunsten som var særleg nytta frå det tjuande århundre. Retninga vert også kalla uttrykkskunst, bileta inneheld kjensle og uttrykkjer ofte angst og redsle. Ekspresjonisme er ei modernistisk kunstform som starta i Tyskland. Under nazismen vart modernistisk kunst forbode i 1930-åra. Nazistane stod bak utstillinga "Ensartete Kunst" som viste ekspresjonistisk kunst utstyrt med nedsettande tekstar og plakatar, det var meint å vere ei utstilling til spott og spe. På samme tid vart det sett opp ei utstilling som viste ideell nazistisk kunst.

Klikk på bilete for å sjå større versjon av Kurt Schwitters!Det vert fortalt at Hitler var ein stor beundrar av ekspresjonisten Munch og at han måtte brenne kunstverk av kunstnaren. Kvifor trur du nazistane såg på ekspresjonistisk kunst som ein trussel?

Fleire kunstnarar emigrerte frå Tyskland. Kurt Schwitters m.fl. reiste til Norge. Tate Modern i England viser mange av Schwitters sine arbeid.

I Sovjetunionen var sosialistisk realisme den einaste lovlege kunstforma frå 1934. Det vil seie at arbeiderklassa, til dømes fabrikkarbeidaren eller vegarbeidaren skulle framstillast som heltar i kvardagen. Kunstforma var lett å kontrollere i motsetnad til ekspresjonistisk kunst som kunne utnyttast i propaganda.

Kunstnaren Mikhail Sjeremnykh laga ein karikaturplakat av ein tysk soldat i uniform. Fire dagar etter den tyske invasjonen i Sovjetunionen vart plakaten offentleggjort gjennom eit offisielt telegrambyrå. Det var første arbeidet av ein serie sovjetiske krigsplakatar som vart berømte for eit kraftig og visuelt formuttrykk. Plakatane hang overalt og opplaget nådde 100.000 før det var gått to månader av krigen. Kunsten vart brukt som våpen. Den mest overraskande utviklinga kom i 1941 då Stalin prøvde å få fram russisk patriotisme ved å gjenopplive historia. For første gong etter revolusjonen kunne kunstnarane nytte store russiske heltar frå Tsaren sin hær i arbeida sine.

Ernst Neizvestnij er eit kjent namn frå denne perioden.

Kunstnarar som uttrykte seg ekspresjonistisk vart også hindra i Kina litt seinare under Mao.
Utstillinga "Lasst tausend Blumen blühen"  i Louisiana i Danmark 2001, er kunstnaren Anselm Kiefer si personlege tolking av Mao sitt utsegn: "La tusen blomstrar blomstre". Det kan sjå ut som kunstnaren vil vise felles trekk mellom sterke leiarar. Mao held opp ei arm til nazihelsing, han nyttar hitler-liknande metodar, han er den som helsar ikkje den som blir helst på. Tittelen på utstillinga står i sterk kontrast til Mao sine brutale handlingar etter revolusjon i 1949 og kulturrevolusjon i 1968..

Arkitektur
Klikk på bilete for å sjå ein større versjon av Berliner Dome!
Albert Speer (1905-1981) teikna og planla bygget Berliner Dom. Byggverket skulle vere ein del av Hitler sitt tusenårsrike, men det vart aldri realisert. (finn ut meir om Speer som Hitler sin arkitekt på ei dansk side)

I Italia stod Mussolini-styret for ein streng, funkis-klassisistisk arkitektur

[Same periode Norge]

Google

[Startside] [Arbeidsmåte] [Læreplanar] [Perioder] [Lenker]

Temaweb er ein netteneste frå PILOT, Møre og Romsdal
Redaktør:
Åshild Støbakk
Webmaster: Svein Frøystad Oppdatert: 11.01.04